شهرستان بهشهر؛ نگین سرسبز شرق مازندران
شهرستان بهشهر، یکی از اصیلترین و کهنترین قطبهای تمدنی در شمال ایران است که در شرقیترین کرانه استان مازندران قرار دارد. این دیار که تلاقیگاه جنگل، دریا و تاریخ است، طبق آخرین سرشماریها جمعیتی بالغ بر ۱۶۸,۷۶۹ نفر را در خود جای داده و به عنوان یکی از کانونهای مهم جمعیتی و فرهنگی منطقه شناخته میشود.
بهشهر تنها یک نام جغرافیایی نیست؛ بلکه مجموعهای از جاذبههای کمنظیر طبیعی و تاریخی است که آن را به مقصدی محبوب برای گردشگران و پژوهشگران بدل کرده است. از تالاب بینالمللی میانکاله و جنگلهای بکر هیرکانی گرفته تا آثار ثبتشده در میراث جهانی یونسکو، این شهر بستری ایدهآل برای زندگی، تحصیل و پیوند با طبیعت و تاریخ فراهم آورده است.
بهشهر؛ ویترینی از تاریخ دههزارساله ایران
شهرستان بهشهر، که در برگههای تاریخ با نامهایی چون نامیه، تمیشه و پنجهزاره شناخته میشد، یکی از قدیمیترین کانونهای تمدنی در حاشیه دریای مازندران است. تاریخ این منطقه را میتوان در سه ایستگاه طلایی بررسی کرد:
۱. عصر غارنشینی و تمدنهای پیش از تاریخ
کاوشهای باستانشناسی در غارهای هوتو و کمربند، قدمت زیست انسانی در این منطقه را به حدود ۱۰ هزار سال پیش از میلاد میرساند. یافتههایی نظیر هاونهای سنگی دوهزارساله در نزدیکی رستمکلا، نشاندهنده تداوم تمدن در این ناحیه از عصر میانسنگی تا دوران تشکیل نخستین پادشاهیهاست.
۲. از سپاهیان کوروش تا پادشاهان ساسانی
مردم این دیار (تبریها) همواره وزنه نظامی مهمی در تاریخ ایران بودهاند؛ چنانکه در فتوحات کوروش کبیر و جنگهای خشایارشاه با یونان، چریکهای مازندرانی با تجهیزات آراسته، بخشی از سپاه ایران بودند. در عصر ساسانی نیز، این منطقه تحت حاکمیت خاندان «کشنسف» و سپس «کیوس» (فرزند قباد ساسانی) قرار داشت و آتشکده کوسان (در غرب بهشهر امروزی) نیایشگاه بزرگی بود که حتی در دوران حمله اعراب، پناهگاه بازماندگان دربار ساسانی گردید.
۳. عصر طلایی صفوی و تولد «اشرفالبلاد»
نقطه عطف تاریخ مدرن این شهر به دوره صفویه بازمیگردد. شاه عباس اول به دلیل علاقه وافر به این منطقه (که زادگاه مادریاش بود)، بهشهر را پایتخت تابستانی خود ساخت. او با بنای کاخها و باغهای باشکوه، نام شهر را به «اشرفالبلاد» (شریفترینِ شهرها) تغییر داد. برخی مورخان نیز نقل کردهاند که درباریان با دیدن زیباییهای این شهر در مقایسه با فرحآباد، آن را «اشرف» (برتر) نامیدند و این نام ماندگار شد.
برخی از مهمترین جاذبه های گردشگری بهشهر
- عمارت باشکوه صفیآباد؛ دیدهبان تاریخ بر فراز بهشهر
عمارت صفیآباد، نمادی از شکوه معماری عصر صفوی، همچون نگینی در جنوب غربی بهشهر و بر فراز ارتفاعاتی سرسبز خودنمایی میکند که اشرافی کامل به دشت و دریای خزر دارد. این بنای تاریخی که به دستور شاه عباس بزرگ بنیان نهاده شد و در دوره شاه صفی به اوج شکوه و توسعه خود رسید، در میان باغی مصفا و به صورت بنایی متقارن در دو طبقه احداث شده است.
- مجموعه جهانی عباسآباد؛ میراث ماندگار در آغوش جنگل
مجموعه تاریخی عباسآباد، نگین سبزِ میراث جهانی ایران، در فاصله ۵ کیلومتری جنوب شرقی بهشهر و در میان جنگلهای سربهفلککشیده البرز واقع شده است. این مجموعه ۵۰۰ هکتاری که به دستور شاه عباس اول صفوی در سالهای ۱۰۲۰ و ۱۰۲۱ هجری قمری بنا گردید، امروزه به عنوان مهمترین باغ غیرکویری ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو میدرخشد.
ارکان معماری و مهندسی مجموعه:
این سایت تاریخی تنها یک باغ ساده نیست، بلکه منظومهای از نبوغ مهندسی و هنر ایرانی است که اجزای زیر را در بر میگیرد:
-
دریاچه و سد باستانی: مخزن آبی عظیم که قلب تپنده مجموعه است و مدیریت هوشمندانه آب در عصر صفوی را به رخ میکشد.
-
عمارت میانآب: بنای آجری شگفتانگیزی که در میان دریاچه قرار گرفته و در زمان آبگیری کامل، تنها سقف آن مانند جزیرهای کوچک نمایان میشود.
-
تأسیسات جانبی: شامل گلباغ (باغ مطبق)، کاخ سلطنتی، حمام تاریخی، آسیاب آبی و دو برج آجری دیدهبانی که مجموعهای کامل از یک استقرارگاه باشکوه حکومتی را تشکیل میدادند.
-
ارزش استراتژیک و زیستمحیطی:
عباسآباد که در محلی با نام باستانی «خرگوران» بنا شده، تبلور همزیستی انسان و طبیعت است. این مجموعه به دلیل وسعت زیاد و تنوع زیستی، نه تنها یک محوطه باستانی، بلکه یک آزمایشگاه طبیعی برای پژوهشگران رشتههای باستانشناسی، معماری و منابع طبیعی است.
- گوهرتپه؛ نخستین گامهای شهرنشینی در شمال ایران
در ۳۰ کیلومتری جاده ساری-بهشهر و در نزدیکی شهر رستمکلا، یکی از اسرارآمیزترین محوطههای پیش از تاریخ ایران قرار دارد: گوهرتپه. این تپهی «انسانساز»، میراثدار مردمانی است که پس از هزاران سال غارنشینی در هوتو و کمربند، به دشت آمدند تا نخستین پایههای تمدن شهری را بنا کنند.
سیر تکامل تمدن در گوهرتپه:
-
از غار تا روستا (عصر نوسنگی): گوهرتپه حاصل قرنها استقرار است. با تخریب خانههای قدیمی و ساخت بناهای جدید بر روی آوارها، به تدریج این تپه شکل گرفت و از یک زیستگاه ساده روستایی به یک شهر مدرن باستانی تبدیل شد.
-
عصر مفرغ و شکوه شهرنشینی: در این دوران، گوهرتپه به اوج شکوفایی خود رسید. تا میانههای عصر مفرغ، مردم در کنار مردگان خود زندگی میکردند، اما با پیشرفت دانش و تغییر باورها در ۴۰۰۰ سال پیش، قبرستانها به خارج از محدوده مسکونی منتقل شدند.
-
عصر آهن و مهندسی تدفین: پس از یک وقفه ۲۰۰ ساله در سکونت، در عصر آهن از نقاط شیبدار برای تدفین استفاده شد تا از نفوذ آب به قبور جلوگیری شود؛ نشانهای از هوش پیشرفته مردمان این دیار در مقابله با اقلیم منطقه.
-
آیینهای ماندگار و بازگشت به زادگاه:
یکی از شگفتانگیزترین نکات تاریخی گوهرتپه، وفاداری اقوام کوچنده به این خاک است. حتی پس از فروپاشی شهر و مهاجرت مردم به کوهستان، آنها اجساد نیاکان خود را از فرسخها دورتر به گوهرتپه میآوردند تا با برگزاری مراسم آیینی، آنها را در زادگاه مادریشان به خاک بسپارند.
- باغ چهلستون اشرف؛ تالار تشریفات دولت صفوی
باغ چهلستون (مشهور به دیوانخانه)، یکی از شاخصترین بناهای دوره صفوی در قلب بهشهر است که امروزه به عنوان «پارک ملت» در اختیار عموم قرار دارد. این اثر که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده، در سال ۱۰۲۱ هجری قمری به دستور شاه عباس اول طرحریزی شد تا مرکزی برای بارعام، برگزاری مراسمهای رسمی و پذیرایی از سفرای خارجی و مهمانان ویژه شاه باشد.
ویژگیهای معماری و طراحی باغ:
-
ابعاد و ساختار: این باغ باشکوه با ابعادی حدود ۱۷۰ در ۵۵۰ متر طراحی شده و نمونهای متعالی از هنر باغسازی ایرانی در ترکیب با اقلیم مازندران است.
-
محورهای بصری: باغ دارای دو خیابان اصلی متقاطع است. محور طولی آن به گونهای طراحی شده که چشماندازی ابدی به سوی شمال و پهنه آبی دریای خزر داشته باشد.
-
استخر مرکزی: در نقطه تقاطع خیابانهای اصلی، استخر بزرگ و باشکوهی قرار دارد که علاوه بر تلطیف هوا، انعکاس عمارت در آب آن، زیبایی بصری فضا را دوچندان میکرد.
-
پوشش گیاهی: حضور درختان کهن و سربهفلککشیده، این باغ را به ریه تنفسی شهر بهشهر و مکانی برای آرامش و تفرج تبدیل کرده است.
جایگاه در زندگی امروز دانشجویان:
باغ چهلستون به دلیل قرارگیری در مرکز شهر و مجاورت با مراکز اداری و آموزشی، یکی از دردسترسترین فضاهای تاریخی برای دانشجویان است. این مکان نه تنها یک محوطه باستانی، بلکه قلب تپنده تعاملات اجتماعی شهر است که تاریخ صفوی را با زندگی روزمره مردم پیوند میزند.
- چشمهعمارت؛ شاهکار مهندسی آب و معماری صفوی
چشمهعمارت، یکی از ظریفترین بناهای تاریخی بهشهر است که در بلوار شهید هاشمینژاد واقع شده و در سال ۱۳۵۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. نام این بنا از ویژگی منحصربهفرد آن یعنی جوشیدن چشمهای زلال از دل زمین در طبقه همکف گرفته شده است.
نبوغ در سیستم آبرسانی و معماری:
آنچه چشمهعمارت را از سایر بناهای همعصر خود متمایز میکند، سیستم پیچیده و هنرمندانه انتقال آب آن است:
-
مظهر چشمه: در مرکز طبقه همکف، مظهر اصلی چشمه قرار دارد. معماران صفوی با استفاده از تنبوشههای سفالی (لولههای سفالی باستانی)، آب را با فشار طبیعی به حوضچههای طبقه اول هدایت میکردند.
-
آبشارهای داخلی: آب پس از پر شدن حوضچههای بالا، به صورت سرریز و آبشاری به طبقه همکف و حوضهای پیرامون بنا سرازیر میشد که علاوه بر خلق منظرهای چشمنواز، به عنوان یک سیستم سرمایشی طبیعی (کولر آبی باستانی) عمل میکرد.
-
تزئینات شکوهند: این بنا در دوران آبادانی خود، پوشیده از کاشیهای هفترنگ و نقاشیهای دیواری خیرهکننده بوده که امروزه بخشهایی از ساختار دوطبقه آن برای بازدید پژوهشگران و علاقهمندان باقی مانده است.
ارزش علمی برای دانشجویان:
چشمهعمارت برای دانشجویان رشتههای معماری، عمران و باستانشناسی، یک نمونه موردی عالی از مدیریت منابع آب و استفاده از انرژی فیزیکی آب بدون نیاز به پمپ یا ابزارهای مدرن است.
- غار هوتو؛ شناسنامه ده هزار ساله تمدن در بهشهر
غار هوتو، نگینی در دامنه رشتهکوه البرز و در ورودی شهر بهشهر، فراتر از یک اثر ملی، یک میراث جهانی در حوزه باستانشناسی است. این محوطه که در مجاورت غار کمربند قرار دارد، به دلیل غنای یافتههای تاریخیاش، در محافل علمی بینالمللی به «معدن طلای انسانشناسان» شهرت یافته است.
کشف «انسان هوتو» و اهمیت جهانی آن
در سال ۱۹۵۱ میلادی، کاوشهای پروفسور کارلتون استیونز کون از دانشگاه پنسیلوانیا، منجر به کشفیات شگفتانگیزی شد. یافتن بقایای سه اسکلت مشهور به «انسان هوتو»، زوایای تاریکی از زیست بشر در دوران حساس گذار از پارینهسنگی به نوسنگی را روشن کرد. این یافتهها ثابت کرد که حاشیه دریای مازندران، یکی از کلیدیترین مناطق جهان در تداوم سکونت بشر بوده است.
- شبهجزیره میانکاله؛ بهشت پرندهنگری و ذخیرهگاه زیستکره
شبهجزیره میانکاله، نگین بیبدیل محیطزیست ایران، در ۱۲ کیلومتری شمال بهشهر و در منتهیالیه جنوب شرقی دریای خزر واقع شده است. این منطقه با وسعتی بیش از ۶۸ هزار هکتار، نه تنها یک پناهگاه حیات وحش، بلکه یک تالاب بینالمللی و یکی از ذخیرهگاههای ارزشمند زیستکره یونسکو در جهان محسوب میشود.
چرا میانکاله منحصربهفرد است؟
-
آخرین سنگر طبیعت بکر: در میان تمامی سواحل جنوبی دریای خزر که دستخوش ساختوسازهای انسانی و صنعتی شدهاند، میانکاله تنها منطقهای است که محیط طبیعی آن نسبتاً دستنخورده باقی مانده است. این سلامت زیستمحیطی، نقشی حیاتی در حفظ تعادل اکولوژیک کل دریای خزر ایفا میکند.
-
ایستگاه طلایی پرندگان مهاجر: هرساله با آغاز فصل سرما، میانکاله به میزبانی صدها هزار پرنده مهاجر از سیبری و نقاط دوردست جهان درمیآید که منظرهای بینظیر برای علاقمندان به طبیعت و پژوهشگران زیستشناسی خلق میکند.
-
قطب خاویار ایران: این منطقه به دلیل امنیت و سلامت آب، زیستگاه اصلی و محل تخمگذاری ارزشمندترین ماهیان خزر، از جمله کپور، کفال و بهویژه ماهیان خاویاری است؛ به طوری که نزدیک به نیمی از خاویار مرغوب ایران از آبهای این منطقه تأمین میشود.
ظرفیتهای علمی و پژوهشی:
میانکاله برای دانشجویان رشتههای محیط زیست، شیلات، زیستشناسی و گردشگری، یک آزمایشگاه طبیعی عظیم است. تنوع گیاهی (مانند انارستانهای وحشی و بوتههای تمشک) و تنوع جانوری آن، فرصتی استثنایی برای مطالعات میدانی و پایاننامههای دانشگاهی فراهم آورده است.
- غار کمربند:
این غار در همسایگی غار هوتو بوده و در آن ابزارهای شکار و آثاری از دورانهای پارینهسنگی و میانسنگی کشف شدهاست. در دوران معاصر، کارلتون استیونز کون برای اولین بار به کاوش غار طی ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۱ پرداخت. پروفسور کارلتون استیونز کون که برای اداره کل باستانشناسی کار میکرد، ضمن کاوشهایی در سالهای ۱۳۲۸ تا ۱۳۲۹ (۱۹۴۹ تا ۱۹۵۰) در غار کمربند، پارچههایی به دست آورد که ثابت میکند اقوام ایرانی از همان آغاز غارنشینی، پشم گوسفند و بز را بهصورت پارچه میبافتند.
- آرامستان تاریخی سفیدچاه؛ موزه بازِ سنگنگارههای ایران
آرامستان سفیدچاه که در میان بومیان به «اسپه چاه» شهرت دارد، یکی از شگفتانگیزترین و کهنترین آرامستانهای جهان اسلام است که در بخش یانهسر شهرستان بهشهر واقع شده است. این اثر که قدمت آن به دوره تیموریان و فراتر از آن بازمیگردد، در سال ۱۳۸۱ به عنوان یکی از برجستهترین آثار ملی ایران به ثبت رسید.
ویژگیهای منحصربهفرد و هنر سنگتراشی:
-
نمادشناسی مشاغل: سفیدچاه فراتر از یک محل دفن، یک گالری هنری از سنگمزارهای ایستاده است. در این آرامستان، بر روی هر سنگقبر نقوش ظریفی حکاکی شده که نشاندهنده شغل، ابزار کار و ویژگیهای شخصیتی فرد متوفی است؛ گویی سنگها شناسنامهای تصویری از زندگی مردگان هستند.
-
خاک اسرارآمیز سفید: نام این روستا و آرامستان از ویژگی عجیب خاک آن گرفته شده است. خاک این منطقه به دلیل میزان بالای آهک، سفیدرنگ است و طبق باورهای محلی و بررسیهای انجام شده، این ویژگی باعث میشود اجساد با سرعت بسیار کمتری تجزیه شوند.
-
میراث سنگتراشان «مصیب محله»: این هنر ظریف حکاکی، قرنها توسط هنرمندان محلهای به نام مصیب محله زنده نگه داشته شد. با درگذشت آخرین بازماندگان این اساتید سنگتراش، امروزه این آرامستان به یک «میراث ملی تکرارناپذیر» تبدیل شده است که دیگر سنگ جدیدی به آن سبک در آن ساخته نمیشود.
- آبشار اسپهاو؛ سمفونی آب و صخره در قلب هزارجریب
در ۳۰ کیلومتری جنوب بهشهر و در اعماق منطقه کوهستانی و اسرارآمیز هزارجریب، یکی از بلندترین و زیباترین آبشارهای پلکانی ایران به نام «اسپهاو» قرار دارد. نام این آبشار در زبان محلی به معنای «آب سفید» است؛ نامی که از تلاطم کفآلود آب بر روی سنگهای تیره کوهستان وام گرفته شده است.
ویژگیهای منحصربهفرد آبشار:
-
ساختار پلکانی و آهکی: اسپهاو با ارتفاعی بالغ بر ۴۰۰ متر، به صورت طبقاتی و کاسهای شکل گرفته است. حوضچههای آهکی در ۷ طبقه که طی هزاران سال خلق شدهاند، این آبشار را به یک شاهکار بینظیر زمینشناسی تبدیل کردهاند.
-
سرچشمهای از دل افسانه: آبشار از چشمهای زلال که در شکاف سنگی زیر یک درخت کهنسال در کوه «سیاخانی» میجوشد، سرچشمه گرفته و در نهایت به رودخانه «نکارود» میپیوندد.
-
پوشش خزهای و صعود لذتبخش: تمام بدنه آبشار پوشیده از خزههای سبز است. به دلیل ماهیت آهکی سنگها، سطحی لغزنده ندارند و مشتاقان طبیعت میتوانند به راحتی با پای پیاده از میان جریان آب تا محل سرچشمه صعود کرده و از خنکای مطبوع آن لذت ببرند.
- آبشار سنگنو؛ تلاقی صخره و جنگل در جنوب بهشهر
در فاصله کوتاهی از بافت شهری و تنها با ۳ کیلومتر پیادهروی در دل جنگلهای انبوه جنوب بهشهر، به مجموعهای رویایی از آبشارها میرسید که به «سنگنو» شهرت دارند. این منطقه که در دامنههای کوه «جهانمورا» (البرز شرقی) واقع شده، گویی قطعهای دستنخورده از بهشت است که در میان درختان کهن پنهان شده است.
راز نامگذاری و شگفتیهای طبیعی:
-
حوضچه سنگی (نور سنگی): نام این آبشار از پدیدهای جالب گرفته شده است؛ فشار مداوم آب در طول قرنها، حوضچهای بزرگ و سنگی در پای آبشار ایجاد کرده که در گویش مازندرانی به آن «نور» میگویند. از این رو، این مکان به «سنگنور» یا «سنگنو» معروف شده است.
-
مجموعه آبشارهای چهارگانه: سنگنو تنها یک آبشار نیست، بلکه شامل چهار آبشار متوالی است که بلندترین آنها با ارتفاعی حدود ۱۲ متر، شکوه خاصی به منطقه بخشیده است.
-
پوشش گیاهی هیرکانی: مسیر رسیدن به آبشار، موزهای زنده از گیاهان کمیاب است؛ از درختان تنومند بلوط وحشی، انجیلی و ممرز گرفته تا فرشهای سبزِ سرخس عقابی که سرتاسر منطقه را پوشاندهاند.
-
گوارایی آب: رودخانهای که از این مسیر میگذرد، حاصل فرسایش سنگهای رسوبی در گذر زمان است و آبی بسیار سرد، زلال و گوارا دارد.
- منطقه ویژه اقتصادی بندر امیرآباد؛ شاهراه ترانزیتی شمال ایران
بندر امیرآباد بهشهر، تنها بندر نسل سوم شمال کشور و بزرگترین مجتمع بندری حاشیه دریای خزر است. این منطقه ویژه اقتصادی که عملیات احداث آن از سال ۱۳۷۵ آغاز شد، امروزه به عنوان نماد اقتدار ترانزیتی ایران در مسیر کریدور شمال-جنوب شناخته میشود.
ویژگیهای استراتژیک و زیرساختهای مدرن:
-
حملونقل چندوجهی: امیرآباد تنها بندر شمال کشور است که به شبکه سراسری راهآهن متصل بوده و با بهرهگیری از اسکلههای اختصاصی «رو-رو» (ریلی و کامیونی)، امکان حملونقل یکسره کالا را فراهم کرده است.
-
دروازه ورود به بازارهای جهانی: این بندر با دسترسی آسان به بازار کشورهای CIS (با جمعیتی بالغ بر ۳۰۰ میلیون نفر)، نقشی حیاتی در دیپلماسی اقتصادی ایران در حوضه دریای خزر ایفا میکند.
-
اراضی پشتیبانی وسیع: برخورداری از اراضی وسیع جهت استقرار صنایع مادر و سرمایهگذاریهای بخش خصوصی، امیرآباد را به قطب جذب سرمایهگذاری خارجی در مازندران تبدیل کرده است.
اهداف و مأموریتهای ملی:
منطقه ویژه اقتصادی امیرآباد با هدف تحقق استانداردهای جهانی حملونقل، مأموریتهای بزرگی را بر عهده دارد که مهمترین آنها عبارتند از:
-
کسب درآمد ارزی و توسعه صادرات غیرنفتی.
-
ایجاد اشتغال پایدار در مقیاس منطقهای و ملی.
-
تثبیت جایگاه ایران به عنوان گذرگاه اصلی ترانزیت در شمال کشور.
- نیروگاه شهید سلیمی نکا؛ تامین کننده انرژی در سواحل دریای خزر
نیروگاه بخار و سیکلترکیبی شهید سلیمی، یکی از بزرگترین و حیاتیترین نیروگاههای کشور و از ارزشمندترین سرمایههای ملی ایران محسوب میشود. این مجتمع عظیم تولید انرژی، در ۲۵ کیلومتری شمال شهرستان نکا و در حاشیه دریای خزر واقع شده است که نقش کلیدی در پایداری شبکه برق سراسری، بهویژه در پهنه شمال و شمالشرق کشور ایفا میکند.
توان عملیاتی و مهندسی نیروگاه:
این نیروگاه با قدرت نامی ۲۲۱۴ مگاوات، ترکیبی هوشمندانه از تکنولوژیهای مختلف تولید انرژی است که از دو بخش مستقل تشکیل شده است:
-
بخش بخار: شامل ۴ واحد بخار قدرتمند، که هر یک با توان ۴۴۰ مگاوات در چرخه تولید قرار دارند.
-
بخش سیکلترکیبی: شامل یک بلوک مدرن با دو واحد گازی (هر یک به ظرفیت ۱۳۷.۶ مگاوات) و یک واحد بخار جانبی (۱۶۰ مگاوات) که بهرهوری سوخت را به حداکثر میرساند.
-
واحدهای توربین انبساطی: دارای دو واحد توربین انبساطی با توان هر کدام ۹.۴ مگاوات که نشاندهنده استفاده از تکنولوژیهای نوین در بازیابی انرژی است.
- شركت صنعتی دريايی ايران (صــدرا)
این شرکت که در سال ۱۳۸۳ در سواحل شهرستان بهشهر بنا شده، بازوی مقتدر صنعت کشتیسازی و فراساحل ایران در شمال کشور است. این کارخانه استراتژیک با مساحتی بالغ بر ۵۰۹ هزار متر مربع و برخورداری از ۱۰۰۰ متر دیوار ساحلی، به زیرساختهای پیشرفتهای نظیر سیستم بالابر کشتی (Syncrolift) با ظرفیت ۳۸۰۰ تن و اسکلههای تخصصی جهت پهلوگیری تانکرهای ۵۵۰۰ تنی مجهز شده است؛ این توانمندیهای فنی در کنار تخصص در ساخت و تعمیر انواع شناورها و سازههای دریایی، صدرا را به قطب مهندسی دریا در منطقه تبدیل کرده که علاوه بر تقویت جایگاه ایران در دریای خزر، بستر پژوهشی و اشتغالزایی بینظیری را برای متخصصان و دانشجویان حوزه مهندسی فراهم آورده است.
- شرکت صنعتی بهپاک؛ پیشگام صنایع غذایی و پروتئین گیاهی ایران
شرکت صنعتی بهپاک (سهامی عام)، یکی از قدیمیترین و معتبرترین ستونهای صنعت روغنکشی و تولید پروتئین در ایران است که در شهریورماه ۱۳۴۷ در شهرستان بهشهر پایهگذاری شد. این مجموعه که با دههها تجربه از سهامی خاص به سهامی عام تغییر یافت، از سال ۱۳۷۴ با پیوستن به تالار بورس اوراق بهادار تهران، جایگاه خود را به عنوان یک بنگاه اقتصادی شفاف و اثرگذار در سطح ملی تثبیت نموده است.
گستره فعالیت و محصولات استراتژیک:
بهپاک با بهرهگیری از تکنولوژیهای پیشرفته در کارخانجات پنبهپاککنی و روغنکشی، زنجیره کاملی از محصولات حیاتی سبد غذایی و صنعتی را تولید میکند. سبد محصولات این شرکت شامل موارد زیر است:
-
روغنهای خام: تولید روغن خام سویا و کلزا با استانداردهای کیفی بالا.
-
پروتئین و آرد سویا: پیشرو در تولید پروتئینهای گیاهی خوراکی و صنعتی (از جمله برندهای خوشنام در بازار مصرف).
-
نهادههای دامی: تولید انواع کنجاله دانههای روغنی جهت تأمین نیاز صنعت دامپروری.
-
محصولات جانبی: تولید لسیتین و محصولات فرآوریشده برای صنایع غذایی.
- شرکت نفت خزر؛ پیشران صنعت هیدروکربوری در حوضه شمال
شرکت نفت خزر، به عنوان یکی از بازوهای استراتژیک شرکت ملی نفت ایران، در دیماه ۱۳۷۶ با مأموریتی ویژه در منطقه زاغمرز بهشهر بنیان نهاده شد. این شرکت مسئولیت خطیر راهبری صنعت نفت در پهنه دریای خزر و سه استان ساحلی مازندران، گلستان و گیلان را بر عهده دارد و نماد اقتدار ایران در اکتشاف و استخراج منابع انرژی در میان کشورهای حاشیه خزر است.
مأموریتها و وظایف کلیدی:
-
اکتشاف و توسعه: مدیریت عملیات پیچیده اکتشاف، توسعه و تولید منابع هیدروکربنی (نفت و گاز) در حوضه عمیق خزر جنوبی.
-
نظارت بینالمللی: راهبری و نظارت بر کلیه قراردادهای منعقد شده میان شرکت ملی نفت ایران و شرکتهای بینالمللی جهت مطالعه و توسعه میادین نفتی.
-
صیانت از زیستبوم: نظارت عالیه بر استانداردهای زیستمحیطی در تمامی مراحل عملیات اکتشاف و استخراج به منظور حفظ اکوسیستم منحصربهفرد دریای خزر.
- شرکت حفاری شمال؛ پیشگام در مهندسی و خدمات تخصصی نفت و گاز
شرکت حفاری شمال، با استقرار یکی از پایگاههای راهبردی خود در بهشهر، به عنوان یکی از شرکتهای پیشرو و تراز اول در صنعت حفاری چاههای نفت و گاز کشور شناخته میشود. این شرکت با تکیه بر دانش فنی متخصصان داخلی و بهرهگیری از تجهیزات مدرن، نقش حیاتی در توسعه میادین انرژی در حوزه خشکی و بهویژه آبهای عمیق دریای خزر ایفا میکند.
توانمندیها و خدمات تخصصی:
حفاری شمال تنها یک اپراتور دستگاههای حفاری نیست، بلکه زنجیره کاملی از خدمات مهندسی پیچیده را به شرکتهای معتبر داخلی و بینالمللی ارائه میدهد:
-
عملیات حفاری و خدمات دریایی: تخصص در حفاریهای انحرافی و مدیریت سکوهای دریایی.
-
خدمات فنی چاه: شامل سیمانکاری، اسیدکاری، نمودارگیری از چاهها (Logging) و راندن لولههای جداری.
-
مهندسی فرآیند: مدیریت تخصصی گل و سیمان، چاهپیمایی و کنترل دقیق عملیات حفاری.
-
صیانت از محیط زیست: مدیریت پسماند حفاری با رعایت استانداردهای جهانی جهت حفظ اکوسیستم منطقه.
- شرکت سیمان مازندران
شرکت سیمان مازندران که در سال ۱۳۵۳ در شهرستان نکا پایهگذاری شد، یکی از استراتژیکترین واحدهای تولیدی شمال کشور است که با اجرای طرحهای توسعه، ظرفیت تولید خود را از ۶۲۴ هزار تن به رقم چشمگیر ۲.۴ میلیون تن در سال (۷۳۰۰ تن در روز) رسانده است. این مجتمع عظیم صنعتی با تکیه بر کیفیت بالای محصولات خود، علاوه بر تأمین نیاز داخلی، در بازارهای بینالمللی حاشیه دریای خزر نیز حضوری مقتدرانه دارد؛ به طوری که با ثبت رکورد صادرات ۸۹۵ هزار تنی در یک سال، موفق به کسب رتبه دوم صادرات سیمان در سراسر ایران شده است. این مجموعه امروزه به عنوان یکی از ارکان اصلی اشتغالزایی و توسعه زیرساختهای عمرانی در منطقه شناخته میشود.
- سوغات و صنایع دستی؛ ویترینی از هنر و طعم در بهشهر
سفر به بهشهر (اشرفالبلاد) بدون چشیدن طعمهای اصیل مازندرانی و تماشای دستسازههای هنرمندان این دیار کامل نمیشود. تنوع سوغات این شهر، بازتابی از طبیعت غنی و فرهنگ میهماننواز مردم منطقه است.
۱. سفره رنگین بهشهر (غذاهای سنتی و محلی)
غذاهای این منطقه با بهرهگیری از انار، کدو و سبزیجات تازه جنگلی، طعمی منحصربهفرد دارند:
-
شاهکارهای آشپزی: از فسنجان مَلَس (که با رب انار شیرین بهشهر شهرت دارد) تا اکبرجوجه اصیل، ماهی شکمپر، خورش مرغ ترش و کدوپلو (کهیپِلا).
-
آشهای لذیذ: تنوع آشها در بهشهر خیرهکننده است؛ از آش گزنه و آش کدو تا آش ترش و نازخاتون.
۲. نانها و شیرینیهای سنتی
شیرینیهای بهشهر همراه همیشگی شبنشینیها و مراسمهای آیینی هستند:
-
شیرینیهای نمادین: پِشتِزیک (سوهان کنجدی)، اَغوزحلوا (حلوای گردو)، بهاردانه (برنجک) و پیسگندله.
-
نانهای محلی: تندیر نون (نان تنوری) و نان روغنی قَتِلمِه که زینتبخش سفرههای افطار در ماه مبارک رمضان است.
۳. گنجینههای طبیعی و محصولات کشاورزی
بهشهر قطب تولید محصولات ارگانیک و خودروی جنگلی است:
-
میوههای وحشی و جنگلی: کِنِس (ازگیل جنگلی)، ولیک، خرمالوی وحشی و زردکیجا (قارچ مشهور و لذیذ جنگلی).
-
محصولات استراتژیک: برنج خوشعطر شمال، مرکبات، انجیر، کنجد، سویا و توتون.
-
چاشنیهای اصیل: انواع ترشیجات (سیرترشی، هفتبیجار، وینگومزالک)، مرباهای بهارنارنج و تمشک و شربتهای گوارا.
۴. صنایع دستی؛ هنر دست زنان و مردان بهشهر
صنایع دستی این شهر، پیوند میان طبیعت و هنر است که در قالبهای زیر تجلی یافته است:
-
بافتههای داری و دستی: گلیمبافی، جاجیمبافی و پارچهبافی سنتی.
-
هنرهای چوبی: مبلسازی و خراطی ظریف چوبی.
-
سایر هنرها: سفالگری، حصیربافی و جوراببافی سنتی.
..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................